Tiếng nẫu quê mình

By Tinh Khuc Quy Nhon

Tiếng nẫu quê mình


Thương sao tiếng Nẫu quê mình
"thâu nè " hờn giận cho tình thêm say
Ai zìa xứ ấy trao tay
Câu hò điệu ví tình này Nẫu ơi

Thương sao thương quá "trời wơi "
Ngẩn ngơ trong dạ một đời mất thôi
Ai zìa cho nhắn đôi lời
Cho người xứ Nẫu xa xâu chút tình

Thương sao giọng nói quơ mình
Dư âm vang mãi đọng tình nước non
Mai sau em có làm con
Người con Xứ Nẫu vẫn còn ngẩn ngơ

Giọng người xứ Nẫu trong thơ
Như hờn như giận trong mơ mỗi chiều
Lại đây nói nhỏ đôi điều
Nhớ người xứ Nẫu thật nhiều biết hôn.
HẠNH NGÂN

Mạng Bình Định (Nguồn Mạng Bình Định blog)

More...

Náo nức đi hội Đống Đa

By Tinh Khuc Quy Nhon

Náo nức đi hội Đống Đa 

TNO) Chiều 29.1 (mùng 4 Tết) tại Bảo tàng Quang Trung (thị trấn Phú Phong huyện Tây Sơn tỉnh Bình Định) đã diễn ra lễ hội kỷ niệm 220 năm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa. Hoạt động này nhằm tưởng nhớ chiến công của Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ và các văn thần võ tướng thời Tây Sơn đã lập nên một trong những chiến công oai hùng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc - đánh tan 29 vạn quân Thanh xâm lược vào mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789). Suốt cả buổi chiều 29.1 dòng người đông đảo từ khắp nơi trong tỉnh và du khách thập phương đã tiến về Bảo tàng Quang Trung dự hội trong tâm trạng náo nức. Lễ hội Đống Đa tại Bảo tàng Quang Trung tổ chức trọng thể 5 năm 1 lần và kéo dài trong 2 ngày. Sáng cùng ngày tại Gia Lai cũng đã tổ chức
lễ kỷ niệm 220 năm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa với nghi thức trang trọng. Sau đây là một số hình ảnh phóng viên Thanh Niên Online ghi lại từ lễ hội.
 

Dâng hương trước tượng đài Quang Trung mở đầu lễ hội

 

Lãnh đạo tỉnh Bình Định và nhân dân cùng dâng hoa tại Bảo tàng Quang Trung

 
 

Ban tế tự Đền thờ Tây Sơn - Tam Kiệt hành lễ tưởng nhớ công đức các vị anh hùng áo vải cờ đào

 

Đội nhạc lễ Tây Sơn

 

Dòng người náo nức về dự hội...

 

...và xem biểu diễn cồng chiêng Tây Nguyên

 

Thanh niên Bana ở Tây Sơn trình diễn cồng chiêng

Đình Phú - Phi Hải - Lê Cường

 

More...

Anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ một thiên tài

By Tinh Khuc Quy Nhon

Anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ một thiên tài

Kỷ niệm 220 năm chiến thắng Đống Đa chúng ta không thể không nhớ đến Nguyễn Huệ.

Nguyễn Huệ có anh là Nguyễn Nhạc em là Nguyễn Lữ. Ông tổ 4 đời trước cùng một tổ với Hồ Quý Ly người ở huyện Hưng Nguyên đất Nghệ An. Giữa thế kỷ 17 vào Nam ở vùng Cao Nguyên xưa thuộc phủ Quy Nhơn nay thuộc huyện Tây Sơn tỉnh Bình Định.


Vua Quang Trung "thần tốc" tiến quân. (Ảnh: ĐTĐ)
 


Nguyễn Huệ sinh năm 1753 với tên là Hồ Thơm có cha là Hồ Phi Phúc mẹ là Nguyễn Thị Đông và mất ngày 16.9.1792 hưởng dương 39 tuổi sau khi lên ngôi hoàng đế được 4 năm.

Thời đó có ông giáo Hiến người chống đối Trương Phúc Loan trốn vào Quy Nhơn mở trường dạy học. Phát hiện được tài năng chí lớn của 3 anh em Hồ Thơm ông đã hết lòng dạy cả văn lẫn võ và thường khuyến bảo: "Các con là người của đất Tây Sơn Tây Sơn khởi nghĩa sẽ làm nên nghiệp lớn ở Bắc Hà".

Đến lúc khởi binh anh em Huệ lấy họ mẹ là họ Nguyễn để thuận lòng người vì đất trong Nam là thuộc chúa Nguyễn.

Năm 18 tuổi Nguyễn Huệ đã cùng Nguyễn Nhạc và Nguyễn Lữ lập đồn trại ở rừng núi chiêu tập nghĩa quân truyền đi bài hịch kêu gọi: "Đánh đổ quyền thần Trương Phúc Loan ủng hộ hoàng tôn Phúc Dương" (cháu đích tôn của Nguyễn Phúc Khoát bị Phúc Loan phế truất) nêu cao khẩu hiệu "Lấy của nhà giàu chia cho người nghèo". Cờ nghĩa đến đâu dân theo đến đó.

Mùa thu năm 1773 nghĩa quân đã chiếm được Quảng Ngãi. Ở mặt Nam chiếm từ Nam Bình Định cho đến Bình Thuận. Năm 1778 Nguyễn Nhạc lên ngôi hoàng đế đặt niên hiệu Thái Đức phong Nguyễn Huệ làm Long Nhương tướng quân.

Năm 1782 thuỷ quân của Nguyễn Huệ đã đánh bại lực lượng thuỷ quân lớn của Nguyễn Ánh có tàu chiến Bồ Đào Nha giúp. Cuối năm 1782 vua Tây Sơn bình xong đất Gia Định.

Gia Định thất thủ Nguyễn Ánh cho Cảnh là con trai mới 4 tuổi làm con tin theo giám mục Bá Đa Lộc qua Pháp cầu cứu gởi kèm theo thư cho vua Pháp cam kết nếu được giúp thành công thì xin nhượng đảo Côn Lôn cửa Hội An. Cùng lúc Nguyễn Ánh còn cầu cứu vua Xiêm.

Ở Côn Lôn có đền thờ bà Phi Yến vợ ba của Nguyễn Ánh người khuyên ngăn chồng không nên để phải mang tội "Cõng rắn cắn gà nhà" đã bị Nguyễn Ánh trừng phạt đày trong hang đá ở đảo cho đến chết.

Cuối tháng 7.1784 vua Xiêm đưa 2 vạn thuỷ quân 300 chiến thuyền và 3 vạn bộ binh cùng Nguyễn Ánh tràn vào chiếm vùng miền Tây Nam bộ đến đâu là tàn phá cướp bóc hãm hiếp rất dã man. Nguyễn Huệ từ Quy Nhơn đem quân vào chống giữ. Ngày 18.1.1785 quân Xiêm theo dòng sông Mỹ Tho ồ ạt tiến vào đoạn Rạch Gầm Xoài Mút. Nguyễn Huệ chỉ bố trí đánh một trận vào sáng 19.1.1785 5 vạn quân Xiêm bị tiêu diệt chỉ còn vài ngàn người chạy bộ trốn về nước. Nguyễn Ánh cùng đường cũng chạy sang Xiêm.

Chiến thắng vẻ vang này đã kết thúc giai đoạn đánh đổ chúa Nguyễn đặt toàn bộ lãnh thổ Đàng Trong dưới quyền kiểm soát của nghĩa quân Tây Sơn.

Lúc này từ Hải Vân trở ra do tập đoàn Lê - Trịnh chiếm giữ đang lâm vào tình thế vô cùng rối ren. Bọn chúa Trịnh suy yếu. Vua Lê chỉ là bù nhìn. Nhân dân đói khổ nổi dậy chống đối khắp nơi. Thời cơ tấn công Bắc Hà đã đến. Tháng 4.1786 Nguyễn Huệ đã tổ chức và thực hiện 2 kế hoạch: giải phóng Thuận Hoá và giải phóng Thăng Long.

Để giải phóng Thuận Hoá Nguyễn Huệ đã tổ chức 3 mũi tiến công đi theo 3 đường sử dụng cả bộ binh và thuỷ binh. Hơn 3 vạn quân cùng toàn thể tướng lĩnh cao cấp của nhà Trịnh tại đây đã bị tiêu diệt. Một vùng rộng lớn từ Hải Vân đến bờ sông Gianh được giải phóng.

Sau khi giải phóng vùng Thuận Hoá Nguyễn Huệ đưa quân tiến thẳng ra Bắc Hà. Để giải phóng Thăng Long về chính trị Nguyễn Huệ đã giương cao ngọn cờ "Phò Lê diệt Trịnh" để tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân cô lập quân Trịnh. Về quân sự Nguyễn Huệ sử dụng quân thuỷ bộ với hơn 1.000 thuyền chiến có cả đội voi chiến.

Chỉ đánh trong một đêm đến sáng 19.7.1786 quân chúa Trịnh hoàn toàn bị tan rã quân Nguyễn Huệ rầm rộ tiến vào Phố Hiến. Và ngay lập tức ngày 21.7.1786 Nguyễn Huệ cho đại quân tiến vào Thăng Long. Nếu kể từ 11.7.1786 đánh Vị Hoàng Phố Hiến đến lúc vào Thăng Long chỉ mất 10 ngày. Mấy ngày sau Nguyễn Huệ cùng các tướng sĩ các quan văn võ Bắc Hà vào chúc mừng vua Lê Hiển Tông. Ngày 1.8.1786 vua phong Nguyễn Huệ làm Uy Quốc công và gả công chúa Ngọc Hân nhận Nguyễn Huệ làm phò mã.

Sau khi hoàn thành mọi việc Nguyễn Huệ rút quân về Nam .

Quân Tây Sơn rút về Bắc Hà rối loạn. Lê Chiêu Thống kế vị Lê Hiển Tông bất lực bị thế lực họ Trịnh do Trịnh Bồng đứng đầu lấn áp phải dựa vào Nguyễn Hữu Chỉnh để đánh bại quân Trịnh. Nguyễn Hữu Chỉnh nhân đó lộng quyền trước theo Tây Sơn nay chống lại Tây Sơn. Nguyễn Huệ phái Ngô Văn Sở Vũ Văn Nhậm đem quân ra diệt Chỉnh. Nguyễn Hữu Chỉnh và Lê Chiêu Thống chạy lên phía Bắc quân sĩ bỏ trốn hết không ai theo. Chỉnh đến Yên Thế thì bị giết. Lê Chiêu Thống trốn thoát chạy qua Quảng Tây (Trung Quốc) cầu cứu.

Nguyễn Huệ rút về Nam giao trách nhiệm cho Vũ Văn Nhậm sắp xếp công việc. Vũ Văn Nhậm đưa Lê Duy Cẩn lên làm giám quốc bù nhìn rồi lộng quyền làm nhiều điều xằng bậy. Nguyễn Huệ lại phải vội vã ra Bắc bắt giết Nhậm cử Ngô Văn Sở lên thay đồng thời thu nhận những hiền tài trong số quan lại sĩ phu tiến bộ giao chức quyền cho họ trong đó có Ngô Thời Nhậm Phan Huy ích...

Như vậy là sau hơn 15 năm khởi nghĩa quân Tây Sơn đã đánh đổ 3 tập đoàn phong kiến thống trị: Nguyễn - Trịnh - Lê. Nước nhà được thống nhất từ Hà Tiên đến cả miền Bắc. Đây là một sự nghiệp hết sức huy hoàng vĩ đại.

Nhưng dựa vào lời cầu cứu của vua tôi Lê Chiêu Thống triều đình phong kiến Mãn Thanh đã cho Tôn Sĩ Nghị đưa quân chủ lực vào chiếm đóng Thăng Long ngày 17.12.1788.

Được tin cấp báo Nguyễn Huệ tính kế chống quân xâm lược. Để làm sáng tỏ chính nghĩa và danh nghĩa đối với cả nước trách nhiệm với toàn dân ở cả 2 miền Bắc Nam ngày 22.12.1788 Nguyễn Huệ lập đàn ở phía Nam núi Ngự Bình (Huế) tế cáo trời đất lên ngôi hoàng đế lấy niên hiệu là Quang Trung.

Hoàng đế Quang Trung được Ngô Thời Nhậm làm tham mưu đã cùng các tướng chuẩn bị cuộc tấn công.

Toàn quân được chia làm 5 đạo nhiệm vụ mỗi đạo được xác định rõ ràng. Cách đánh là vận dụng linh hoạt yếu tố bí mật bất ngờ tiến công trên nhiều hướng thực hiện bao vây tiêu diệt quyết liệt bằng lực lượng cơ động kết hợp tấn công chính diện với thọc sâu vu hồi vào cạnh sườn và sau lưng địch chia cắt để tiêu diệt từng bộ phận đánh vào từng điểm địch yếu thế hơn mình.

Vua Quang Trung cho toàn quân ăn tết trước và tổ chức lễ "thệ sư" vào giữa đêm giao thừa thanh vắng đọc vang lời hịch:

"Đánh cho để dài tóc

Đánh cho để đen răng

Đánh cho nó chích luân 

                                    bất phản

Đánh cho nó phiến giáp         

                                    bất hoàn

Đánh cho sử tri Nam quốc         

                                    anh hùng chi hữu chủ"

(Có nghĩa là đánh để vẫn giữ được phong tục tập quán vẫn để được tóc dài vẫn nhuộm được răng đen. Đánh cho nó một chiếc xe để chạy về nước cũng không có. Đánh cho nó một mảnh giáp cũng chẳng còn. Đánh cho nó biết nước Nam anh hùng là có chủ).

Lời hịch bằng nửa Nôm nửa Hán mang một giá trị mới về văn hoá. Trước khi truyền hịch Vua Quang Trung còn kể tội quân Thanh nêu cao tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến.

Đêm 30 tháng chạp năm Mậu Thân (25.1.l789) xuất quân cho đến trưa mùng 5 Tết Kỷ Dậu (30.1.1789) trong vòng 5 ngày đêm 29 vạn quân giặc (cả dân phu) do Tôn Sĩ Nghị làm tổng chỉ huy đã bị tiêu diệt và ra đầu hàng. Tướng giặc Sầm Nghi Đống thắt cổ chết tại sở chỉ huy. Tổng chỉ huy quân giặc Tôn Sĩ Nghị "hốt hoảng bỏ chạy ngựa không kịp đóng yên người không kịp mặc áo giáp". Thấy tướng chạy quân chạy theo qua cầu phao vượt sông Hồng cầu gãy hàng vạn quân Thanh rơi xuống nước chết.

Trưa mùng 5 Tết Vua Quang Trung ngồi trên lưng voi áo bào xạm đen khói súng đi đầu đại quân tiến vào Thăng Long giữa cảnh mừng vui khôn xiết của nhân dân.

Từ ngày lập quốc cho đến cuối thế kỷ 18 chưa bao giờ quân dân ta kháng chiến mà tiêu diệt gọn một lực lượng rất lớn quân giặc trong một thời gian rất ngắn như trận đại phá quân Thanh của Nguyễn Huệ. Chiến thắng này đã vĩnh viễn chấm dứt nạn xâm lược của tập đoàn phong kiến phương Bắc luôn đe doạ dân tộc Việt Nam ta trong suốt mấy ngàn năm.

Trong suốt 20 năm chiến đấu Nguyễn Huệ chưa hề chùn bước. Nguyễn Huệ rất mực yêu quý dân nghèo biết trọng dụng nhân tài có mưu trí tuyệt vời có lòng gan dạ ít ai bì nổi và đã đánh là thắng. Nguyễn Huệ là một danh tướng một nhà quân sự thiên tài một vị hoàng đế anh minh là một trong những nhân vật rất đặc biệt trong lịch sử Việt Nam ta vào nửa đầu thế kỷ 18.

. Theo TRẦN TRỌNG TÂN/SGGP

More...

"Vua Quang Trung không chỉ là một hoàng đế cải cách mà còn một nhà chiến lược hàng đầu"

By Tinh Khuc Quy Nhon

Nhà nghiên cứu Ku Boon Dar (Malaysia):
"Vua Quang Trung không chỉ là một hoàng đế cải cách mà còn một nhà chiến lược hàng đầu"

Ku Boon Dar (nghiên cứu sinh lịch sử Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn Đại học Malaya - Malaysia) là người rất tâm huyết với việc nghiên cứu về Hoàng đế Qunag Trung và phong trào Tây Sơn. Mới đây ông sang Việt Nam dự Hội thảo Khoa học Quốc tế Việt Nam học lần thứ III và trình bày tham luận "Quan hệ Trung - Việt 1771-1802: mối quan hệ thương mại - cống nạp qua biên giới" rút từ đề tài nghiên cứu "Quan hệ Trung - Việt trong thời kỳ khởi nghĩa Tây Sơn ở Việt Nam 1771-1802". Một cuộc phỏng vấn ngắn với nhà nghiên cứu này.

 

Ku Boon Dar (trái) và GS Phan Huy Lê (Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam ).

+ Lý do nào khiến ông quan tâm nghiên cứu về thời kỳ Tây Sơn và về người anh hùng áo vải Quang Trung?

- Tuy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn nhưng thời Tây Sơn lại xảy ra rất nhiều sự kiện đáng quan tâm. Đây là giai đoạn mà Trung Quốc có liên quan một cách khá chặt chẽ đến nhiều biến cố xảy ra tại Việt Nam . Thời kỳ đầu nhiều sự kiện xảy ra đã làm gia tăng sự bất đồng giữa hai nước. Tuy nhiên cuối giai đoạn này quan hệ hai nước đã được nối kết trở lại và đi dần vào quỹ đạo của mô hình truyền thống. Nhà Tây Sơn nói chính xác hơn là trong thời gian Quang Trung trị vì đã tìm cách tái thiết các mối quan hệ với Trung Quốc gửi các sứ thần sang Trung Quốc và yêu cầu nhà Thanh công nhận chính thức vương triều của mình. Do đây là giai đoạn mà quan hệ giữa hai nước trải qua những cung bậc thăng trầm rất khác nhau nên việc đi sâu nghiên cứu những nỗ lực cũng như các phương thức mà hai bên đã sử dụng để xác lập và điều chỉnh quan hệ ngoại giao sẽ là rất thú vị.

Thứ hai nghiên cứu này sẽ cung cấp một bức tranh khá chi tiết về một trong những thời kỳ phức tạp nhất của thời cận hiện đại ở Việt Nam nên sẽ có ý nghĩa nhất định trong nghiên cứu địa - lịch sử Việt Nam. Công trình này do vậy hy vọng sẽ không chỉ góp phần vào việc nghiên cứu phong trào Tây Sơn và người anh hùng Quang Trung trong giai đoạn cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX mà còn cung cấp thêm những chiều kích mới để nhìn nhận quan hệ giữa Việt Nam với nước ngoài; cũng như góp thêm cái nhìn mới về xã hội Việt Nam trong một giai đoạn đầy biến động vốn đang quá độ từ tình trạng cát cứ vùng chuyển dịch một cách khó khăn theo hướng tăng cường sự thống nhất đất nước và quan hệ với nước ngoài. Tất nhiên tôi hiểu sẽ có sự khác biệt trong cách nhìn nhận của tôi với cách nhìn nhận trước đây nhất là khi nó được nghiên cứu từ cái nhìn của một người ở một nước thứ ba.

+ Ông bắt đầu nghiên cứu về Việt Nam khi nào? Những khó khăn và thuận lợi trong quá trình nghiên cứu là gì thưa ông?

- Tôi bắt đầu quan tâm đến Việt Nam khi theo học Cao học tại Khoa Lịch sử Đại học Malaya từ năm 2002 đến năm 2005. Khi ấy tôi được PGS-TS Danny Wong Tze Ken (hiện giảng dạy môn Lịch sử Việt Nam và Đông Nam Á Khoa Lịch sử Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn Đại học Malaya) hướng dẫn. Ông là người đã hướng tôi quan tâm tới nhiều khía cạnh khác nhau của lịch sử Việt Nam .

Tôi chọn nghiên cứu lịch sử Việt Nam dù đây là một lĩnh vực mà tôi biết là sẽ gặp rất nhiều thử thách. Sức thu hút của nó có thể ví như một mảnh đất mới tuy tiềm ẩn nhiều thú vị nhưng lại đòi hỏi những nỗ lực rất lớn của người nghiên cứu. Việc nghiên cứu của tôi trên thực tế gặp nhiều khó khăn chẳng như nguồn tư liệu về đề tài này ở Malaysia là rất ít. Còn ở Việt Nam tuy tư liệu nhiều nhưng hầu hết đều còn ở hình thức chép tay. Do vậy để hoàn thành nghiên cứu của mình tôi phải sang Việt Nam và tiến hành nhiều cuộc khảo sát tìm kiếm tài liệu trong khi tôi lại không biết tiếng Việt.

 

Ku Boon Dar (phải) và TS. Bùi Minh Đức (Việt kiều tại Mỹ). Tại Hội thảo khoa học quốc tế Việt Nam học lần thứ III hai nhà nghiên cứu này đã trình bày hai tham luận đều liên quan đến đề tài Hoàng đế Quang Trung và phong trào Tây Sơn.

+ Vậy đề tài nghiên cứu "Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Việt Nam thời Tây Sơn cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19" của ông hy vọng sẽ đóng góp được vấn đề gì mới?

- Đề tài này cố gắng tìm hiểu về thời Tây Sơn thông qua việc nghiên cứu quan hệ ngoại giao giữa nhà Tây Sơn với nhà Thanh. Có thể thấy quan hệ Trung -Việt giai đoạn này thể hiện qua số lượng các sứ đoàn được cử từ Việt Nam sang Trung Quốc trở nên chặt chẽ một cách khác thường. Đánh dấu cho sự thay đổi có tính bước ngoặc của quan hệ này là thất bại nhà Thanh khi đem quân vào Việt Nam . Sau đó quan hệ giữa hai nước dần ổn định trở lại trong khuôn khổ của các hệ thống tỏ sự thuần phục. Nghiên cứu này đi sâu vào bản chất của hai bên cũng như những phương cách mà hai bên đã sử dụng để điều chỉnh mối quan hệ đó. Thêm vào đó công trình cũng sẽ đi sâu tìm hiểu mạng lưới quan hệ thương mại tư nhân song phương của người dân hai nước. Thông qua việc nhìn nhận một cách thấu đáo hơn vị trí và phản ứng của Việt Nam trong quan hệ ngoại giao với Trung Quốc trong thời kỳ đặc biệt này nghiên cứu cũng sẽ cung cấp những chiều kích mới trong nghiên cứu địa - lịch sử trong quan hệ Trung - Việt cũng như trong lịch sử Đông Nam Á.

Cuối cùng công trình này cũng cố gắng để xác định vị trí của Việt Nam trong mạng lưới thương mại của Trung Hoa đặc biệt là việc hệ thống này đã ảnh hưởng như thế nào đến cấu trúc xã hội Việt Nam thời Tây Sơn. Rất nhiều nhà lịch sử nghiên cứu Việt Nam đã cho rằng: nhà Tây Sơn đã thực hiện chính sách bế quan toả cảng duy trì nền kinh tế tự cấp tự túc. Tuy nhiên điều này không đúng với một thực tế là so với các thời kỳ trước quan hệ thương mại và văn hoá thời Tây Sơn đã đạt được những thành tựu rất to lớn.

+ Ông có thể chia sẻ quan điểm của các học giả Malaysia cũng như của cá nhân ông đánh giá về Hoàng đế Quang Trung và phong trào Tây Sơn?

Ku Boon Dar sinh năm 1969 tại Negeri Sembilan (một tỉnh nằm ở vùng duyên hải phía Tây của Malaysia ). Sau khi tốt nghiệp Cử nhân Lịch sử tại Đại học Sains Malaysia ông tiếp tục theo học Thạc sĩ Sử học tại khoa Lịch sử Đại học Malaya Kuala Lumpur . Từ năm 2006 đến nay ông làm nghiên cứu sinh tại Đại học Malaya và sẽ bảo vệ luận án Tiến sĩ vào cuối năm nay.

- Hiện nay chưa có nghiên cứu nào về thời Tây Sơn được tiến hành ở Malaysia . Vì vậy tôi không thể đưa ra bất cứ bình luận nào. Tuy nhiên theo quan điểm của cá nhân tôi Hoàng đế Quang Trung đã và sẽ được nhớ đến như một thiên tài quân sự một nhà lãnh đạo biết truyền cảm hứng về đổi mới. Dấu ấn cá nhân của Vua Quang Trung đã in đậm trong phong trào Tây Sơn. Với tôi Quang Trung không chỉ là một hoàng đế cải cách mà còn một trong những nhà chiến lược hàng đầu. Dưới sự lãnh đạo của ông Việt Nam trong thời kỳ này đã đạt được những thành tựu lớn. Không chỉ đánh bại quân xâm lược nhà Thanh buộc Càn Long chấp nhận phong vương cho mình ông còn bãi bỏ lệ cúng người vàng cho Trung Quốc cũng như yêu cầu nhà Thanh phải trả lại cho Việt Nam những phần đất đã xâm lấn.

+ Ông có dự định đến Bình Định để tìm hiểu và nghiên cứu ngay trên quê hương của Hoàng đế Quang Trung không thưa ông?

- Bình Định là quê hương của Quang Trung và hiện đang lưu trữ nhiều tài liệu liên quan đến công trình nghiên cứu của tôi. Về Bình Định thăm Bảo tàng Quang Trung tôi biết mình sẽ không chỉ được xem biểu diễn Võ Tây Sơn mà sẽ còn rất thú vị khi được xem biểu diễn trống trận. Vì vậy hy vọng tôi sẽ có dịp đến Bình Định trong tương lai sớm nhất. Tất nhiên đến Việt Nam tôi không chỉ với mục đích hoàn thành công trình nghiên cứu của mình mà còn để được gặp lại những người bạn Việt Nam tuyệt vời của tôi mà ở đây tôi chỉ có thể đề cập đến vài người trong số họ như ông Vũ Dương Luân nhà nghiên cứu thuộc Viện Việt Nam học và Phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội) và cô Lê Việt Liên (Viện Nghiên cứu Văn hoá - Viện Khoa học Xã hội Việt Nam)... Họ là những người đã giúp đỡ tôi rất nhiệt tình trong việc tìm kiếm tư liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu của tôi.

+ Xin cảm ơn ông.

  • Lê Viết Thọ (Thực hiện)

More...

Hình ảnh Vua Quang Trung vào Thăng Long

By Tinh Khuc Quy Nhon

Hình ảnh Vua Quang Trung vào Thăng Long

Trong phong trào Tây Sơn nhất là trong sự nghiệp chống ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc Nguyễn Huệ lập công đầu. Hình ảnh Vua Quang Trung trong sự nghiệp giải phóng thành Thăng Long khỏi sự xâm lược của quân Mãn Thanh đã được thơ văn đương thời khắc họa rất đậm nét.


Tái hiện hình ảnh Vua Quang Trung. Ảnh: Đào Tiến Đạt

Tháng 11.1788 29 vạn quân Thanh chia làm 4 đạo do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy tràn vào xâm lược nước ta. Đến ngày 17.12 giặc Mãn chiếm thành Thăng Long.

Trước cảnh đất nước bị quân thù giày xéo nhân dân Bắc Hà sôi sục căm hờn hướng về nhà Tây Sơn và sẵn sàng tập hợp chiến đấu bảo vệ đất nước dưới ngọn cờ đại nghĩa của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ.

Ngày 21.12.1788 tại Phú Xuân Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ nhận được tin báo khẩn cấp Thăng Long đã bị giặc chiếm. Ngày hôm sau Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế lấy niên hiệu Quang Trung rồi lập tức thống lĩnh đại quân tiến ra Bắc. Nhà vua  cho dừng quân tại Nghệ An hơn 10 ngày để bổ sung lực lượng sau đó tiến ra Thanh Hóa. Tại đây Vua Quang Trung ra lời dụ tướng sĩ trong đó có đoạn: "Đánh cho để dài tóc / Đánh cho để đen răng./Đánh cho nó chích luân bất phản / Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn./Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ".

Ngày 15.1.1789 (nhằm ngày 20 tháng chạp âm lịch) quân Tây Sơn tập kết tại Tam Điệp (Ninh Bình) và chia làm 5 đạo tiến ra giải phóng Thăng Long. Trước khi xuất phát Vua Quang Trung mở tiệc khao quân và tuyên bố: "Nay hãy làm lễ ăn Tết Nguyên đán trước đợi đến sang xuân ngày mùng 7 vào thành Thăng Long sẽ mở tiệc lớn...".

Đêm 25.1.1789 (đêm 30 Tết) quân ta mở màn chiến dịch tấn công tiêu diệt địch. Đêm mùng 3 Tết Kỷ Dậu quân ta đánh chiếm đồn Hà Hồi (Thường Tín Hà Đông). Mờ sáng ngày mùng 5 Tết quân ta bước vào trận quyết chiến san phẳng đồn Ngọc Hồi nằm trên cửa ngõ phía nam Thăng Long. Cùng thời điểm trên một đạo quân của ta bất ngờ bao vây tiêu diệt đồn Khương Thượng (Đống Đa) ở phía tây nam thành Thăng Long rồi như một mũi dao nhọn lao thẳng vào đại bản doanh Tôn Sĩ Nghị. Tướng giặc vô cùng khiếp sợ tháo chạy đến nỗi không kịp mặc áo giáp và đóng yên ngựa. 

Trong Hoàng Lê Nhất Thống Chí Ngô Gia Văn Phái miêu tả hình ảnh Vua Quang Trung trên chiến trường như sau: "Nửa đêm ngày mùng 3 tháng giêng năm Kỷ Dậu vua Quang Trung tới làng Hà Hồi...Vua Quang Trung truyền lấy 60 tấm ván cứ ghép liền 3 tấm thành một bức tất cả là 20 bức. Đoạn kén hạng binh khỏe mạnh cứ 10 người khiêng một bức lưng giắt dao ngắn; 20 người khác đều cầm binh khí theo sau dàn thành trận "chữ nhất". Vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc mờ sáng mùng 5 tiến vào đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh nã súng bắn ra chẳng trúng người nào cả... Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất ai nấy cầm dao ngắn đâm chém giặc; những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh. Quân Thanh chống không nổi bỏ chạy tán loạn giày xéo lên nhau mà chết... Giữa trưa hôm ấy vua Quang Trung tiến binh đến Thăng Long rồi kéo vào thành...".

Sáng mùng 5 Tết Kỷ Dậu (30.1.1789) thành Thăng Long sạch bóng quân thù. Ngồi trên bành voi Vua Quang Trung cùng đạo quân chủ lực tiến vào kinh thành trước sự hân hoan chào đón của nhân dân. Chiến bào của người anh hùng nhuộm đen khói súng của những ngày đêm chiến đấu ác liệt. Lá cờ đào đã từng giương cao từ những ngày đầu khởi nghĩa và phấp phới tung bay theo bước đường thắng lợi của phong trào Tây Sơn giờ lại dẫn đầu đoàn quân chiến thắng tiến vào Thăng Long.

Ngô Ngọc Du một nhà thơ đương thời đã ghi lại không khí tưng bừng của ngày đại thắng như sau: "...Thần tốc quân ta xông thẳng tới/Như trên trời xuống ai dám đương./Một trận rồng lửa giặc tan tành/Bỏ thành cướp sõng trốn cho nhanh./Ba quân đội ngũ chỉnh tề tiến Trăm họ chật đường vui tiếp nghênh./Mây tạnh mù tan trời lại sáng./Khắp thành già trẻ mặt bừng tươi /Chen vai khoác cánh cùng nhau nói: Kinh đô nay lại của ta rồi!".

Góp phần to lớn vào sự nghiệp vĩ đại của phong trào nông dân Tây Sơn: diệt chúa Nguyễn ở Đàng Trong trừ chúa Trịnh ở Đàng Ngoài khôi phục quốc gia thống nhất; nhanh chóng tiêu diệt quân xâm lược từ hai phương Nam và Bắc bảo vệ độc lập dân tộc Quang Trung Nguyễn Huệ đã được tôn vinh là một anh hùng dân tộc vĩ đại một thiên tài quân sự một danh tướng trăm trận trăm thắng một vị minh quân chính trị quân sự song toàn "Võ công oanh liệt gây nền vững /Chính sách tài tình để phép chung" nguyên văn hai câu thơ của Ngô Thì Nhậm: "Nhung y thần vũ lưu băng tạ/ Phương sách anh mô dịch hiến chương".

  • Hoài Nam

More...

Khắp nơi rộn rã đón giao thừa

By Tinh Khuc Quy Nhon

Khắp nơi rộn rã đón giao thừa

Giã từ năm cũ. Những ngày cuối năm dù thời tiết vẫn còn giá lạnh nhưng cũng không thể ngăn được sắc xuân trời xuân đang dần ấm lên trong đêm giao thừa-thời khắc chuyển giao giữa "chú Tý" láu lỉnh và "bác Trâu" cần cù chịu khó. Lòng người như cũng đang hoà mình cùng xuân tươi khắp nơi trong tỉnh rộn rã đón giao thừa chào năm mới Kỷ Sửu...

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Thiện đánh trống khai xuân. (Ảnh: VL).

 

TP Quy Nhơn: Rực rỡ sắc xuân

Tối nay Quy Nhơn rực rỡ sắc màu tiễn đưa những giờ phút cuối cùng năm Mậu Tý. Đón xuân mới thành phố đã được khoác lên bộ áo choàng đèn trang trí rất sinh động và đẹp mắt. Mùa xuân đã lan toả trên khắp mọi nẻo đường thành phố toả hương khoe sắc trong từng căn nhà với mai với cúc...Đi qua một số con đường trong thành phố vẫn còn bắt gặp "ánh lửa xuân" truyền thống qua những nồi bánh chưng bánh tét đang cháy đỏ. 19 giờ tối có cảm giác không khí rộn ràng của mùa xuân đã hội tụ về hết trên đường Nguyễn Tất Thành con đường đẹp nhất và cũng là biểu tượng cho sự phát triển mạnh mẽ của phố biển Quy Nhơn. Chợ hoa xuân trên đường Nguyễn Tất Thành đêm cuối năm vẫn còn nhộn nhịp kẻ bán người mua. Do thời tiết thất thường lượng hoa và cây cảnh bày bán ở chợ hoa xuân năm nay ít hơn về số lượng nhưng phong phú hơn về chủng loại. Giá cả các loại hoa và cây cảnh chơi tết có cao hơn so với mọi năm nhưng vẫn được tiêu thụ khá mạnh. Các cây mai cúc quất vẫn là lựa chọn mua hàng đầu của người dân Quy Nhơn để chơi Tết. Đặc biệt một số nghệ nhân đã đem đến những cây mai có dáng thế đẹp độc đáo trị giá hơn trăm triệu đồng bày bán tại chợ hoa xuân...  

Các tiết mục văn nghệ mừng Đảng mừng Xuân. (Ảnh: Văn Lưu)

 20 giờ tối tại đoạn đầu đường Nguyễn Tất Thành vẫn còn nhiều người bày bán bao lì xì. Đông đảo người dân đi dạo chơi đã dừng xe lại để chọn mua cho mình những bao lì xì bắt mắt dành tặng cho người thân và bạn bè nhân dịp đầu năm mới. Ở góc đường phía đối diện lần đầu tiên xuất hiện một gian hàng nhỏ bán đèn trời ở Quy Nhơn đã lôi cuốn khá đông người mua. 21 giờ đêm khi chương trình Dạ hội giao thừa truyền thống còn chưa bắt đầu thì tại Nhà Văn hoá - Lao động tỉnh lần đầu tiên tổ chức một chương trình ca múa nhạc sôi động chào đón năm mới với nhiều tiết mục hát múa đặc sắc thu hút đông đảo người dân đến xem.

22 giờ Chương trình Dạ hội giao thừa đón Tết Kỷ Sửu chính thức bắt đầu tại Quảng trường trước Trung tâm Thương mại Quy Nhơn. Đến thưởng thức chương trình Dạ hội có các đồng chí lãnh đạo tỉnh:Vũ Hoàng Hà Uỷ viên T.Ư Đảng Bí thư Tỉnh uỷ; Phạm Văn Thanh Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ Nguyễn Văn Thiện Chủ tịch UBND tỉnh... cùng đông đảo đại biểu và người dân. Phần khai hội diễn ra với không khí sôi động của "Hội lân mừng xuân" do Câu lạc bộ lân Kỳ Hoàn biểu diễn. Tiếng trống khai Xuân của Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Thiện đã được tiếp nối vang vọng bởi những  âm thanh hào hùng của dàn trống chầu do các nghệ sĩ Nhà hát tuồng Đào Tấn và Đoàn Ca kịch Bài chòi Bình Định biểu diễn. Tiếp đó là phần hội với chương trình nghệ thuật "Giai điệu mùa xuân" gồm hai phần chính: "Sắc xuân trên quê hương Bình Định" "Khát vọng ngày xuân". Phần "Sắc xuân trên quê hương Bình Định" đã mở đầu hết sức ấn tượng với tiết mục múa "Mùa xuân chiến thắng - Ngày hội hoa đào" (biên đạo Nhật Huy) đã tái hiện lại hình ảnh: "Cùng đất trời mừng ngày hội Thăng Long. Khắp mọi nơi đón quân Tây Sơn anh hùng..."... khiến người xem dâng trào cảm xúc trong không khí chuyển giao của đất trời cùng hướng đến kỷ niệm 220 năm Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa vào mùng 5 Tết Kỷ Sửu.  Tiết mục múa "Ai về Bình Định mà coi" (biên đạo Hoàng Việt) là sự kết hợp giữa nghệ thuật múa và vũ đạo tuồng đã lột tả tâm trạng và tính cách nhân vật trong sân khấu tuồng đồng thời giới thiệu các loại đào kép sử dụng các loại binh khí trong tuồng cổ Bình Định. Hát hò đối đáp "Bình Định vào xuân" đã thông qua những làn điệu dân ca chân chất ngọt ngào để giới thiệu về truyền thống văn hoá - lịch sử tiềm năng phát triển kinh tế của quê hương. Truyền thống thượng võ của quê hương Bình Định đã được thể hiện qua các màn đồng diễn quyền binh khí đối luyện...hết sức đẹp mắt của các võ sĩ võ sinh năng khiếu của Trung tâm TDTT Bình Định. Phần "Khát vọng ngày xuân" là những tiết mục đặc sắc mang đậm không khí mùa Xuân như liên khúc hát múa "Người là niềm tin tất thắng - Đảng đã cho ta cả mùa xuân" "Buôn làng em đón mùa xuân về" "Đồng dao ngày xuân"... Khép lại chương trình là tiết mục "Hương sắc quê mình" rất hoành tráng với số lượng ca sĩ diễn viên tham gia lên đến hơn 200 người. Đúng 23 giờ 30 phút khi chương trình Dạ hội giao thừa vừa kết thúc pháo hoa đã được bắn lên trên bầu trời Quy Nhơn chào đón Xuân Kỷ Sửu đang về. Lẫn trong sắc màu rực rỡ của pháo hoa là ánh lửa của những chiếc đèn trời được người dân thả lên mang theo những ước nguyện và lời cầu chúc trước thềm năm mới...

Các tiết mục văn nghệ mừng Đảng mừng Xuân. (Ảnh: Văn Lưu)

 

Không chỉ có người Bình Định vui xuân có mặt tại khách sạn Hải Âu anh George Adams (quốc tịch Anh) hồ hởi khoe: "Tôi cùng vợ đến Việt Nam trong tour du lịch cuối năm. Đây là năm đầu tiên chúng tôi đón Tết của người Việt. Không khí ở đây thật tuyệt vời. Hy vọng tôi sẽ được đến Quy Nhơn nhiều hơn nữa để được ăn bánh tét củ kiệu uống rượu Bàu Đá và thăm quan các điểm du lịch xinh đẹp". Một số người nước ngoài đến làm việc tại Bình Định và khách du lịch ghé qua Quy Nhơn trong dịp Tết và cùng vui đón giao thừa.

Thời khắc giao thừa vừa trôi qua đông đảo người dân đã đổ ra đường xuất hành đầu năm. Các ngôi chùa lớn trong thành phố như chùa Long Khánh Lộc Uyển Tâm Ấn Tự...đông nghẹt khách đi lễ chùa. Tại các công trình mới khánh thành trong dịp Festival Tây Sơn - Bình Định 2008 như hoa viên Quang Trung hồ phun nước nghệ thuật có rất đông người dân đến ngồi chơi và chụp hình lưu niệm. Năm nay con đường Xuân Diệu mới mở nằm trải dài theo bờ cát biển đã trở thành nơi đi dạo lí tưởng. Còn gì sảng khoái hơn khi những giờ phút đầu năm mới được đi trong ánh đèn lung linh trong tiếng sóng vỗ rì rào đón ngọn gió xuân trong lành mát lạnh...Để phục vụ khách đi chơi đầu năm rất nhiều quán ăn quán cà phê ở Quy Nhơn đã mở cửa đón tiếp đến cho đến tận sáng.

Múa  "Mùa xuân chiến thắng - Ngày hội hoa đào". (Ảnh: HT)

   

Múa "Ai về Bình Định mà coi". (Ảnh: HT)

   

Tiết mục đồng diễn võ thuật. (Ảnh: HT)

   
Khách nước ngoài xem chương trình văn nghệ mừng Đảng mừng Xuân. (Ảnh: Văn Lưu)

* Bắn pháo hoa đón chào năm mới (ảnh Văn Lưu Lê Cường)

 
 
 
 

Tây Sơn chờ mùa lễ hội vui. Càng cận Tết không khí mua sắm tại Tây Sơn càng trở nên náo nhiệt và đông đúc. Đặc biệt ngay từ tờ mờ sáng ngày 30 chợ Phú Phong đã đông nghịt người đi mua sắm. Tuy nhiên tình hình tiêu thụ hàng hoá của các tiểu thương lại chậm. Cô Nguyễn Thị Lý một tiểu thương buôn bán trái cây nhận xét: "Năm nay người mua không mạnh tay như mọi năm nên mua bán ế ẩm lắm! 30 Tết rồi mà hàng còn đọng quá trời nè!".

Tình hình ế ẩm trên một phần do tác động chung của đời sống kinh tế khó khăn nên người dân mua sắm Tết dè xẻn. Một người đi chợ Tết cho biết: "Nhà tôi họ hàng con cháu đông nhưng năm nay mía đường thất bát ruộng thì sạ đi sạ lại nên tốn kém quá. Mấy đứa con đi làm ở Sài Gòn thì không dư bao nhiêu nên ăn Tết tiết kiệm thôi". Trong khi đó nhiều loại hàng hoá lại tăng giá khá cao trong dịp Tết chẳng hạn một ký thịt heo đùi ngày thường 120 ngàn đồng giờ lên đến 180 ngàn đồng quýt Thái cũng lên đến 20 ngàn đồng đến cả hoa cũng mắc.

Trong khi tình hình mua sắm Tết không mấy khởi sắc thì người Tây Sơn vẫn hướng về một mùa lễ hội vui Kỷ niệm 220 chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa lịch sử. Cho đến đầu giờ chiều ngày 30 Tết mọi công tác chuẩn bị cho lễ hội đã hoàn tất và Bảo tàng Quang Trung chỉ còn việc chờ đợi đón khách thập phương về trẩy hội. Sự kiện được đón chờ nhất ở Tây Sơn ở thời điểm này vẫn là màn trình diễn 109 chiếc trống trận của các nghệ nhân nhà hát tuồng Đào Tấn nghệ nhân Bảo tàng Quang Trung và các em học sinh vào ngày mồng 5 Tết.

Ngay trong mùa lễ hội năm nay Trung tâm VH-TT huyện Tây Sơn cũng sẽ tổ chức nhiều hoạt động văn hoá thể thao khác ngay tại địa phương để nhân dân chào xuân ấm áp niềm vui. Trong các ngày mồng 4 5 6 âm lịch tại SVĐ Tây Sơn sẽ diễn ra hội thi đối kháng võ cổ truyền Tây Sơn với lực lượng võ sỹ hùng hậu đến từ 4 tỉnh thành trong khu vực. Tại các xã các hoạt động bóng chuyền bóng đá trò chơi dân gian cũng đã được lên kế hoạch rất chi tiết.

Chính vì thế mà người dân Tây Sơn trong những giờ phút đón giao thừa chào năm mới đã khởi sắc gần như đã xua tan sự ảm đạm về một năm "Con Tý" không mấy thuận lợi để đón mừng một năm mới "Con Trâu" tràn đầy niềm vui và phấn khích.

Nhà Bảo tàng Quang Trung chuẩn bị đó khách về dự  Kỷ niệm 220 chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa. (Ảnh: KV)
 

Đêm giao thừa ở Phù Mỹ không mưa gió hanh nhẹ làm đỡ phần nào cái se se lạnh ngày cuối đông. Tại các điểm bán hoa xuân ở ngả 3 Tam Tượng (xã Mỹ Châu); ngả 3 Bình Dương (Thị trấn Bình Dương)  ngả ba Nhà Đá (xã Mỹ Hiệp); ngã tư Chánh Trạch (xã Mỹ Thọ) chợ An Lương (xã Mỹ Chánh)... nhất là điểm Hội chợ Hoa xuân Trung tâm Thị trấn Phù Mỹ dòng người đi xem hội mua hoa đông nghịt. Người mua được hoa hớn hở đưa hoa về nhà kịp trưng bày đón giao thừa càng làm cho bức tranh quê ngày Tết thêm ấm áp.

Gia đình cụ Đinh Ngọc Giữ (thôn Trà Quang Nam Thị trấn Phù Mỹ) tết này tuổi cụ đã 80 nhưng vẫn cứng cáp nói cười giòn tan bên con cháu làm ăn lập nghiệp khắp nơi gần xa kéo về cúng kính tổ tiên nhân dịp Tết cổ truyền. Quây quần bên mâm cơm chiều cuối năm rồi phút giao thừa không thể bỏ qua nề nếp các con trả hiếu mừng tuổi lì xì cha mẹ sống khoẻ sống lâu; ông bà mừng tuổi các con cầu mong "chân cứng đá mềm" mừng các cháu ngoan ngoãn học hành tấn tới... Không chỉ gia đình cụ Giữ mà truyền thống sum họp chúc Tết ông bà con cháu trong đêm giao thừa vẫn còn lưu giữ lại nhiều gia đình ở Phù Mỹ.

Ông bà họp mặt con cháu cùng đón giao thừa đã trở thành truyền thống ở gia đình cụ Giữ. (Ảnh: XL)
 

Tại huyện Hoài Nhơn đêm giao thừa trời quang mây tạnh dòng người đổ ra đường để mua sắm Tết khá đông. Khi kim đồng hồ đã nhích sang 21 giờ mà chợ hoa tại Thị trấn Tam Quan và thị trấn Bồng Sơn hãy còn nhiều người dạo mua hoa. Có lẽ do năm nay đời sống kinh tế phần nào khó khăn nên mọi người chi tiêu tiết kiệm. Giá một bình hoa lay- ơn vào buổi chiều khoảng  70.000 đồng nên ít người mua buộc chủ hoa phải hạ giá xuống còn 1/3 nên lượng hoa gần đến giao thừa đã bán hết. Anh Nguyễn Minh Cường quê ở xã Hoài Hảo cho biết: "Tôi đi xa quê vào Sài Gòn làm ăn cả năm tết mới về nhà năm nay làm ăn không được suôn sẻ như mọi năm nên tôi mua sắm cho gia đình cũng dè xẻn bớt...". Khi thời gian nhích dần đến thời điểm của năm mới người ra đường đi hái lộc đông hơn mọi năm. Qua một năm làm ăn chật vật mọi người lại trông đợi nhiều vào năm mới qua những cành lộc hái được.

Tại huyện miền núi An Lão do năm nay huyện có tuyến xe buýt chạy từ An Lão xuống Bồng Sơn bên cạnh đó có cả những chuyến xe khách lên tới xã An Vinh nên chiều 30 tết những người dân từ các xã An Vinh An Hưng... đi xe xuống Hoài Nhơn mua sắm tết khá đông đã hơn 19 giờ tối mà sức mua không hề giảm.

Vĩnh Thạnh: Tết vui đại ngàn. Mới  18 giờ 30 phút ngày 30 Tết nhân dân làng M2 (xã Vĩnh Thịnh) đã tập trung đông đủ tại nhà rông của làng để đón năm mới. Mỗi gia đình mang đến nhà rông một ghè rượu. Tiếng cồng chiêng vang động núi rừng các cô thiếu nữ uyển chuyển trong điệu xoang như giờ phút giao thừa đang đến sớm ở làng vùng cao này. Chưa năm nào nhân dân làng M2 ăn Tết vui và phấn khởi như năm nay. Ông Đinh Nhớ 67 tuổi phấn khởi nói: "Tết năm nay nhà nào cũng có nước sạch về đến tận gia đình. Uống rượu ghè không còn phải đi lấy nước nữa. Cảm ơn Đảng và Chính phủ đã quan tâm dân làng mình phấn khởi lắm".

Không khí đón Tết ở làng M2 thật nhộn nhịp nhà nào cũng chuẩn bị có từ hai đến năm ghè rượu thịt khô và các loại bánh. Được Nhà nước quan tâm nhà nào cũng được hỗ trợ một suất quà nên bà con nơi đây ăn Tết càng vui hơn. Sau khi đón Tết tại nhà rông đồng bào Bana nơi đây tiếp tục đánh cồng chiêng cả làng kéo đến từng gia đình uống rượu chúc nhau năm mới sức khoẻ cái rẫy nhiều lúa đàn trâu đàn bò ngày càng nhiều hơn.

Hình ảnh làng M2 đón Tết:

Đánh trống mừng năm mới. (Ảnh: LV )

   

Đón giao thừa tại nhà rông. (Ảnh: LV )

   

Uống rượu cần mừng xuân. (Ảnh: LV )

   
Tết này có đầy đủ bánh kẹo. (Ảnh: LV )
  • Công Tâm - Xuân Lộc - Diễm Hồ - Thiên Trúc- Hoài Thu-Long Vũ

More...

Chợ Tết miền đất võ

By Tinh Khuc Quy Nhon

Chợ Tết miền đất võ

Bên bờ sông Hà Thanh thuộc thị trấn Tuy Phước tỉnh Bình Định có một ngôi chợ tồn tại hàng trăm năm nay. Chợ được mang tên: chợ Gò.

Phiên chợ được nhóm vào ngày mùng Một Tết âm lịch chỉ một ngày duy nhất trong năm. Người ta đến với chợ không chỉ mua bán đơn thuần mà cái chính là chơi xuân gặp gỡ bạn bè...

  Từ việc "mua vui" cho lính

Ông Bảy Lân nhà ở cạnh chợ đã gần "tám mươi lần đi chơi chợ Gò" cho hay: "Tôi lớn lên đã thấy chợ Gò rồi. Tôi có hỏi cha tôi về cái chợ kỳ lạ này ông chỉ nói một câu gọn lọn: chợ của quân Tây Sơn đấy".

Tương truyền dưới thời Cảnh Thịnh năm 1799 quân Nguyễn Ánh tấn công Quy Nhơn đe dọa trực tiếp đến thành Hoàng Đế - nơi Nguyễn Nhạc lên ngôi xưng Vương. Mùa xuân năm Canh Thìn (1800) hai dũng tướng của Tây Sơn là Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng được lệnh rời Phú Xuân mang ba vạn quân vào Quy Nhơn nghênh chiến. Sông Hà Thanh đoạn gần Trường Úc dẫn ra đầm Thị Nại để tiếp cận Quy Nhơn được các tướng lĩnh Tây Sơn chọn là nơi đặt tổng hành dinh.

Chợ miền đất võ
Một góc chợ Gò

Bên núi bên sông quãng giữa lại xuất hiện một gò đất khá rộng và bằng phẳng. Chiến đấu liên miên rồi cũng có lúc phải "xả hơi" ba vạn quân Tây Sơn phần lớn là người Đàng Ngoài Tết đến lại càng nhớ nhà. Để khích lệ tinh thần quân sĩ vị dũng tướng đã nghĩ ra cách bày trò vui.

Gò đất bên cạnh sông Trường Úc được chọn làm nơi vui chơi của quân sĩ. Người dân quanh vùng thấy thế bèn "góp vui" với đủ các trò chơi dân gian khác. Bình Định là đất võ đất tuồng đất bài chòi các món "ruột" này cũng đủ làm vui lòng quân sĩ ba ngày Tết quên đi nỗi nhớ nhà.

Nếu chỉ bày trò cho lính vui xuân như thế khi lính đi rồi thì chợ cũng sẽ giải tán luôn. Tuy nhiên chợ Gò không những không "giải tán" sau trận thư hùng trên đầm Thị Nại mà người dân trong vùng còn tiếp tục lưu giữ nó cho đến hôm nay. Người ta bảo đó là cách tưởng vọng của người dân đối với nhà Tây Sơn.

Đến "sân chơi" của một vùng quê

Ông Bảy Lân chỉ về phía khoảng đất trống được dùng làm sân bóng ngay trước nhà mình nói: "Chợ Gò đấy. Coi bộ buồn thiu vậy chớ đến mùng Một Tết chen chân không lọt đâu. Dân đi chơi Tết chợ Gò không chỉ là người Tuy Phước mà tận dưới Quy Nhơn cũng lên tận trên An Nhơn Phù Cát cũng xuống. Đi gặp bạn gặp bè đấy mà".

Như một quy ước đã thành thông lệ chợ Gò là nơi gặp gỡ của những người bạn quanh năm bận rộn với ruộng đồng không đi thăm nhau được. Đây là dịp để họ gặp nhau hỏi thăm sức khỏe công việc làm ăn và lai rai với nhau dăm gói nem chợ Huyện cùng vài ly Bàu Đá - loại danh tửu đang bày bán la liệt dọc đường cái quan thuộc địa phận Bình Định hiện nay.

Đàn ông thì thế còn đàn bà cắp chiếc thúng bỏ dăm bảy lá trầu mươi quả cau hoặc đem ít con vật được làm bằng đất sét ra chợ để bán lấy hên. Vài năm nay các mặt hàng trong chợ đã phong phú hơn với đủ các chủng loại như một "siêu thị" nho nhỏ. Cả người bán lẫn kẻ mua đều không mặc cả trả treo gì. Ai cũng quan niệm rằng mình đi bán để lấy hên và đi mua cái may đầu năm.

Phần mua - bán là thế phần "hội" mới là chính. Hàng loạt trò chơi dân gian quy tụ nhiều "tài tử văn nhân" khắp vùng về đây thi thố. Hát bội hát bài chòi đi cà kheo đánh cờ người là những tiết mục được trình diễn trong chợ.

Đặc sắc nhất vẫn là đi quyền múa võ. Suốt mấy trăm năm tồn tại chợ Gò chỉ vắng khách trong 9 năm chống Pháp vì sợ máy bay oanh kích còn năm nào cũng đông vui. Những năm gần đây ngành văn hóa thông tin đã đưa chợ Gò vào danh mục "vui chơi ngày Tết" vì vậy các trò chơi dân gian và cảnh bán mua cũng xôm tụ và bài bản hơn.

Mùa hè năm 2008 tỉnh Bình Định tổ chức Festival Tây Sơn lần đầu tiên song đáng tiếc địa chỉ văn hóa "chợ Gò" không được tô đậm trong lễ hội gắn với tên tuổi người anh hùng áo vải. Dù vậy trong tâm thức của người dân Bình Định chợ Gò là địa chỉ không thể thiếu trong cuộc hành trình du xuân mỗi dịp Tết đến.

(Theo GĐ&XH)

More...

Quy Nhơn: Cái nhìn đầu tiên tình yêu phố biển

By Tinh Khuc Quy Nhon

 

Quy Nhơn: Cái nhìn đầu tiên tình yêu phố biển

 Ghé Quy Nhơn (Bình Định) vào một chiều nắng gắt điểm dừng chân đầu tiên của tôi là Ghềnh Ráng. Đứng trên đỉnh cao nhìn về phía biển xa lắm là Cù lao Xanh ẩn hiện trong trập trùng sóng gió. Nhớ câu nói của Chế Lan Viên ngày nào: "Mộ Hàn Mặc Tử nằm trên đỉnh cao Ghềnh Ráng biển sáng chói như thơ anh và giông tố tựa đời anh" giờ mới cảm nhận hết được cái triết lý sâu xa đó...


Đến Quy Nhơn chúng tôi bị hút hồn bởi vẻ đẹp của biển! Biển vẫy gọi chúng tôi tung tăng đặt chân trần lên những viên đá nhẵn nhụi chất thành bãi mà người dân nơi đây gọi là bãi Trứng nằm dưới đồi Thi Nhân. Phía trước bãi là những phiến đá cao đứng che chở sóng gió tạo nên vùng nước lặng. Nghe kể rằng trước năm 1945 vua Bảo Đại đến đây trước cảnh thiên nhiên mời gọi ông cho xây khu nhà nghỉ 3 tầng tựa như một con tàu đang lướt sóng. Bãi Trứng là nơi dành riêng cho Nam Phương Hoàng hậu tắm nên được đặt tên là bãi tắm Hoàng Hậu. Nhưng đó là chuyện của ngày xưa còn bây giờ dù không phải là hoàng hậu nhưng tôi vẫn có thể đắm mình trong làn nước trong mát...

Con đường Quy Nhơn - Sông Cầu chạy dọc theo biển nối tiếp hàng loạt khu du lịch Bãi Dài Bãi Dại Bãi Xếp Bãi Bằng Bãi Bầu ôm lấy những hàng cây con đường dãy phố. Ngẩn ngơ trước vẻ đẹp hoang sơ của Ghềnh Ráng biển đi vào thơ văn như một sự bất tử của tình yêu đôi lứa chợt nhớ "Sóng" của Xuân Quỳnh "Con sóng dưới lòng sâu. Con sóng trên mặt bể. Ôi con sóng vỗ bờ. Ngày đêm không ngủ được. Lòng em nhớ đến anh. Cả trong mơ còn thức". Một phát hiện mới làm tôi thích thú "Cuối chân trời sao và biển... hôn nhau" đêm Quy Nhơn đẹp hơn với ánh sáng nhỏ bé kia của sao của đèn ngư dân đánh cá.

Hôm sau ghé thăm Trường Đại học Quy Nhơn từ trên tầng cao của ký túc xá nhìn ra xa thấy núi như là điểm tựa cho Quy Nhơn trước muôn trùng gió biển. Và gần hơn thành phố biển hiện ra với những nét kiến trúc cổ kính chen lẫn hiện đại. Ghé chùa Long Khánh (tọa lạc tại số 141 đường Trần Cao Vân) nghe sư thầy kể về quá trình xây dựng chùa dưới thời vua Lê Dụ Tông (thế kỷ XVIII) ngắm chuông Hồng Thái (đúc năm 1805) và tấm dấu biểu trưng "Long Khánh tự" được in vào năm 1813 dưới thời vua Gia Long. Bước vào khu vườn tháp của chùa Long Sơn trên địa bàn phường Nhơn Bình cảm giác thật thư thái bởi không khí trong lành và yên tĩnh tại đây.

Còn nữa tháp Đôi nằm ở phường Đống Đa cách trung tâm thành phố 3km. Tháp được xây dựng từ cuối thế kỷ XII đầu thế kỷ XIII người dân còn gọi là tháp Hưng Thạnh với chiều cao 18m và 20m. Nghe người bạn Quy Nhơn giải thích: Không giống như tháp Chăm nhiều tầng truyền thống tháp Đôi có lối kiến trúc đặc biệt đơn giản nhưng vững chãi thân tháp vuông và phần mái cong đều bằng nhau. Lối kiến trúc độc đáo này tạo nên sự phong phú cho tổng thể kiến trúc đền tháp Việt Nam từ nhiều thế kỷ trước. Trong sự xô bồ của cuộc sống trông tháp thật tĩnh tại.

Rời Quy Nhơn đọng lại trong chúng tôi là cảm giác yêu mà không dám ngỏ sau "cái nhìn đầu tiên" với thành phố đáng yêu này. Tạm biệt Ghềnh Ráng đồi Thi Nhân tạm biệt biển chiều lộng gió Quy Nhơn để lại trong tôi tình yêu phố biển.

Tiểu Yến
(Hà Nội Mới)

More...

Nghe bước xuân về

By Tinh Khuc Quy Nhon


Nghe bước xuân về

Những ngày tháng Chạp trời âm u kéo dài sáng nay trời cũng chưa có nắng nhưng chợt giật mình đã là hăm ba tháng Chạp ngày đưa ông Táo về trời.

Vậy là chỉ còn hơn tuần nữa thì chú Tí đã thực sự bàn giao mọi công việc nhân gian lại cho bác Trâu cần cù tốt bụng. Có lẽ từ đã nhiều năm nay chưa có năm nào thời tiết lại lạ như tháng cuối năm Mậu Tí. Đất trời Bình Định sau khi trải qua cơn lũ muộn làm cho không ít các nông gia khốn đốn vì lúa má vừa gieo sạ xong bị ngập nước hư hỏng nặng. Tưởng đâu như thế là xong ai dè đến gần hết tháng Chạp ông trời lại tiếp tục sập sình lúc mưa lúc lạnh. Nhà nông khó mà tìm ra chút nắng sưởi ấm cho cây lúa đông xuân. Rồi các nhà vườn trồng bông bán Tết cũng ê ẩm vì cây mai vốn không ưa thời tiết mưa lạnh kéo dài. Ai đã là người Bình Định thì chắc không quên ngày Tết báo giờ cũng có thẩu dưa kiệu trong nhà để ăn bánh tét bánh chưng... cũng như chiếc bánh tráng bẻ dòn dòn trong bữa tiệc ngày Tết. Vậy mà những thứ tưởng như bình thường đơn giản ấy "sao bây giờ bỗng quá lớn..." ai ơi! Cũng do ông trời mà ra cả. Ông trời cứ sầm sầm ngày này qua ngày khác cho đến những ngày giáp Tết vẫn chưa thấy ánh mặt trời thì lấy đâu ra nắng để mà phơi kiệu làm mắm. Tội nhất là các làng nghề tráng bánh tráng lâu nay tháng chạp là dịp làm ăn thế mà nay đành xếp phên đêm nằm đợi ngày mai trời nắng. Vậy mà hết ngày mai này đến ngày mai khác trời vẫn không có nắng...

Nhà nông khổ các làng nghề trồng bông trồng hoa tráng bánh... khổ thì nỗi lòng của dân phố cũng chẳng sướng chi. Do đời sống kinh tế đang gặp khó khăn nên mỗi người hình như tiêu Tết cũng "tính toán" hơn. Cái gì cần mua đáng mua mới mua không xa hoa phung phí. Một người bạn trưa nay bỗng điện thoại hỏi: "Sao thưởng Tết năm nay có nhiều không?". "Cũng thường vậy thôi như mọi năm". Tôi trả lời. Bạn bảo: "mình có thêm tháng lương thứ mười ba". Nói xong bạn cười khà như tự an ủi "dù bao nhiêu thì Tết vẫn vui như Tết"... Nói vậy chứ tự thấy như thế cũng đỡ hơn bao nhiêu người khác xung quanh mình...

Dẫu chút nắng vàng cho bước xuân sang còn trốn ở đâu đấy nhưng Tết đến thì vẫn đến như quy luật của muôn đời. Trong giá lạnh trong mỗi lòng người đã nhen nhóm mùa xuân. Trưa nay trên đường lớn Nguyễn Tất Thành của TP Quy Nhơn chợ hoa Tết đã bắt đầu rộn rã. Những chiếc xe tải chở hoa từ các nơi về đã ùn ùn đưa hoa xuống những chậu hoa mai hoa cúc vàng rực; hoa thược dược đỏ tươi... Nhìn các loài hoa khoe sắc càng cảm phục các nhà vườn chuyên trồng hoa Tết. Đó là những nghệ sĩ thực sự. Trong những ngày giá buốt họ đã biết chuẩn bị sản phẩm cho một mùa xuân tươi sáng.

Hăm ba tháng Chạp tiễn đưa ông Táo về trời lòng ai đó nôn nao cho một cái Tết êm ấm thanh bình. Tôi bước đi trên đường hoa Nguyễn Tất Thành để lòng lặng im mà rạo rực nghe từng bước xuân về...
Thanh Trúc

More...

Tác giả "Bông hồng cài áo" qua đời

By Tinh Khuc Quy Nhon

Tác giả "Bông hồng cài áo" qua đời


Sau gần một tháng hôn mê do di chứng tai biến tuổi già nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ đã qua đời tại nhà riêng ở TP HCM vào lúc 3h sáng ngày 16/1. Ông hưởng thọ 79 tuổi.

Anh Phạm Thư Sinh con trai nhạc sĩ cho biết ông bị hôn mê từ cách đây một tháng sau lần cấp cứu tại Bệnh viện Sài Gòn. Cũng khoảng một năm nay do di chứng từ 3 lần bị tai biến nhạc sĩ bị liệt nửa người và sức khỏe yếu dần.

Lễ viếng được tổ chức tại Nhà tang lễ Thành phố số 25 Lê Quý Đôn quận 3 TP HCM từ 7h sáng ngày 17/1. Lễ động quan sẽ diễn ra tại đây hai ngày sau đó. Ông được an táng tại Nghĩa trang Thành phố.

Nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ lúc còn trẻ. Ảnh: ST.
Nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ lúc còn trẻ. Ảnh: S.T.

Nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ sinh năm 1930 tại Đập Đá An Nhơn Bình Định. Ông tham gia kháng chiến chống Pháp từ năm 1945 và sáng tác ca khúc đầu tiên Đường về nhà em lúc 15 tuổi. Đến năm 29 tuổi ông tham gia học trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn. Từ 1959 đến 1970 nhạc sĩ dạy Việt văn và âm nhạc tại các trường tư thục Bồ Đề Tây Hồ Sao Mai Tân Thanh... ở Đà Nẵng. Kể từ năm 1975 ông công tác tại Phòng Văn hóa Thông tin quận 4 TP HCM.

Bài hát bất hủ Bông hồng cài áo được ông viết trong thời gian bị giam giữ vì tham gia đấu tranh trong phong trào Phật giáo (1965-1966). Nhạc sĩ sáng tác không nhiều nhưng nổi bật trong các tác phẩm của ông là tình yêu dành cho non sông đất nước điển hình như: Thương quá Việt Nam Đưa em về quê hương Rạng đông trên quê hương Việt Nam... Đặc biệt bài hát trữ tình Tóc mây mà ông ca ngợi vẻ đẹp người con gái đến giờ vẫn được nhiều thế hệ ca sĩ chọn hát.

More...